Weg van Wagner

Richard Wagner op cd

Uit de rijke Wagner-discografie stellen we u tien referentie-opnamen voor van de grootste werken van Richard Wagner. Die opnamen zijn dikwijls al enkele decennia oud, maar dat was nu eenmaal de tijd van de grote Wagner-stemmen. Wel hebben we erop gelet dat de technische (stereo)kwaliteit de interpretatie en het hedendaags luistergenot niet in de weg staan. Ook vermelden we telkens enkele andere voortreffelijke versies, want de keuze was soms moeilijk en had, onvermijdelijk, ook met onze persoonlijke voorkeuren te maken. Veel luisterplezier!

1. Der Fliegende Holländer (Anja Silja, Theo Adam, New Philharmonia Orchestra o.l.v. Otto Klemperer – EMI) Klemperer was de tachtig voorbij toen hij deze opname dirigeerde: door zijn krachtige, onstuimige leiding zorgde hij voor een ware triomf. Silja geeft aan haar personage Senta een unieke psychologische diepgang. Martti Taleva, Ernst Kozub en Gerhard Unger zijn uitstekend. En met zijn karaktervolle timbre zet Theo Adam een gevoelig- teleurgestelde Holländer neer, die eindelijk het einde van zijn lange reis heeft bereikt. (Andere grote versies: Antal Dorati/Decca, Wolfgang Sawallisch/EMI, Christoph von Dohnanyi/Decca, Giuseppe Sinopoli/DG)

2. Tannhäuser (Wolfgang Windgassen, Anja Silja, Grace Bumbry, Koor en Orkest van de Bayreuther Festspiele o.l.v. Wolfgang Sawallisch – Philips) In deze live-opname uit 1962 vind je de magie terug van de opvoeringen in Bayreuth. Wieland Wagner maakte voor deze productie drie opvallende, maar uitstekende keuzes: de choreografie van de bacchanale door Maurice Béjart, de zwarte mezzosopraan Grace Bumbry (als Venus), en Victoria de Los Angeles als Elisabeth (afgewisseld met Anja Silja die hier is opgenomen). De geladen, bijna bezeten directie van Wolfgang Sawallisch gaat recht naar de essentie, Windgassen vertolkt een van zijn grootste rollen, en de koren en de tegenstelling Venus-Elisabeth – zelden zo geslaagd als hier – leiden naar een totaal succes. (Andere grote versies: Sir Georg Solti/Decca, Bernard Haitink/EMI, Giuseppe Sinopoli/DG)

3. Lohengrin (Jess Thomas, Elisabeth Grümmer, Christa Ludwig, Wiener Philharmoniker o.l.v. Rudolf Kempe - EMI) Een studio-opname deze keer, ook uit het jaar 1962, met een bezetting waar je deze dagen alleen maar van kunt dromen: Grümmer is ongeëvenaard als Elsa en Ludwig en Fischer-Dieskau zetten een noodlottig, maar nooit karikaturaal koppel neer. Met haar weelderige, rijke klank en zijige strijkers is dit hier ook een Wiener Philharmoniker uit de grote dagen. (Andere grote versies: Wolfgang Sawallisch/Philips, Herbert von Karajan/DG, Claudio Abbado/DG)

4. Der Ring des Nibelungen (George London, Kirsten Flagstad, Gustav Neidlinger, Wiener Philharmoniker o.l.v. Sir Georg Solti - Decca) Al talloze keren bekroond en heruitgegeven, heel recent nog, voor dit Wagner-jaar, in een prachtige luxe-editie. Solti was de eerste dirigent die de Ring volledig op plaat zette, en qua uitvoering (solisten en orkest) en opnametechniek (het schitterende pionierswerk van opnameleider en producer John Culshaw) blijft dit een van de meest opwindende, dramatische en spannende versies van deze cyclus. (Andere grote versies: Karl Böhm/Philips, Pierre Boulez/Philips, Herbert von Karajan/DG)

5. Tristan und Isolde (René Kollo, Margaret Price, Brigitte Fassbänder, Staatskapelle Dresden o.l.v. Carlos Kleiber - DG) Een unieke ‘Tristan’! Een geniale Carlos Kleiber zoekt en vindt de dramatiek van dit werk in een grote transparantie van de middenstemmen van het orkest, in een niet aflatende aandacht voor het kleinste detail, in een onweerstaanbaar stuwende puls. Zijn vocale solisten hebben misschien niet het grote, forse stemgeluid van hun voorgangers, maar met welk een poëzie en zeggingskracht vertolken hier René Kollo en, vooral, Margaret Price de hoofdrollen. (Andere grote versies: Wilhelm Furtwängler/EMI, Karl Böhm/Philips)

6. Die Meistersinger von Nürnberg (Dietrich Fischer-Dieskau, Caterina Ligendza, Placido Domingo, Koor en Orkest van de Opera van Berlijn o.l.v. Eugen Jochum – DG) Jochum schept in de enige komische opera van Wagner een ingetogen, bijna plechtige sfeer. Voorts biedt deze opname, naast een homogene en degelijke bezetting, twee uitzonderlijke vertolkers: de diepzinnige en goed gehumeurde Sachs van Fischer-Dieskau, en de lyrische Walther van Placido Domingo, tot dan vooral specialist in het grote Italiaanse operarepertoire; een geniale zet, zo blijkt. (Andere grote versies: Herbert von Karajan/EMI, Sir Georg Solti/Decca, Rafael Kubelik/Calig)

7. Parsifal (Peter Hofmann, Dunja Vejzovic, José van Dam, Koor en Orkest van de Opera van Berlijn o.l.v. Herbert von Karajan – DG) Parsifal is een van de grootste successen van Karajan in het oeuvre van Wagner. Het spel van het orkest uit Berlijn is adembenemend, van begin tot eind. Kurt Moll en José van Dam zijn uitstekend als Gurnemanz en Amfortas, en Dunja Vejzovic is een opwindende en sensuele Kundry. De enige (kleine) teleurstelling komt van Peter Hofmann als Parsifal: af en toe krijgt zijn stem een korrelig kantje, maar zijn natuurlijke toon past uitstekend bij zijn rol en ook dramatisch presteert hij sterk. (Andere grote versies: Hans Knappertsbusch/Decca/Naxos, Pierre Boulez/DG, Thielemann/DG, Jaap van Zweden/Challenge)

8. Wesendonck Lieder (Kirsten Flagstad, sopraan, Wiener Philharmoniker o.l.v. Hans Knappertsbusch – Decca) Een aangrijpende interpretatie van Flagstad van deze prachtige liederen. Alles klopt, de stem, de begeleiding en het samenvloeien van beide. (Andere grote versies: Christa Ludwig/EMI, Jessye Norman/Philips)

9. Orkestrale uittreksels en ouvertures uit de opera’s (Berliner Philharmoniker o.l.v. Klaus Tennstedt – EMI) Een moeilijke keuze tussen de oude Klemperer (zopas fraai heruitgegeven in de Klemperer-editie) en de recentere, beter opgenomen Tennstedt. Zeker is dat deze laatste opnames met orkestwerk van Wagner (intussen heruitgegeven in de midprice-categorie) in de vroegste dagen van de cd een grote indruk maakten. En dat doen ze nog altijd, door het voorbeeldige orkestspel, de enorme spanning , de zinderende uitvoeringen en de nog altijd spectaculaire opnamekwaliteit. (Andere grote versies: Otto Klemperer/EMI, Sir Georg Solti/Decca, Arturo Toscanini/RCA)

10. The other Wagner – EMI – 3CD Wagner is natuurlijk vooral bekend voor zijn opera’s, maar hij schreef, vooral in zijn jonge jaren, ook muziek in een hele reeks andere genres. In deze gloednieuwe uitgave, met orkestrale werken, ouvertures, marsen, liederen, koorwerken en pianomuziek, vind je die andere Wagner terug. De uitvoerders zijn niet van de minsten: Thomas Hampson, Christa Ludwig, Jessye Norman, Mikhail Rudy en het Philadelphia Orchestra o.l.v. Wolfgang Swallisch, om er maar enkele te noemen. Het geheel biedt een fascinerende inkijk in de vroege, zich snel ontwikkelende stijl en de muzikale technieken van de grote Richard Wagner.

Bart Tijskens